23 września 2017. imieniny: Tekla, Bogusław
Archeologia

Zbiór muzealiów archeologicznych liczy 364 pozycji inwentarzowych

OSADNICTWO VI - X wiek
Kurhan w Drohiczynie.

Najstarsze osadnictwo znane z terenu Drohiczyna koncentrowało się na granicy pól późniejszego miasta i wsi Zajęczniki, na stanowiskach noszących nazwy Kozarówka i Sowa-Kozarówka. Także dwie grupy kurhanów, które należy łączyć najstarszym osadnictwem wczesnośredniowiecznym, położone były na wysokim tarasie Bugu w kierunku północno-wschodnim od miasta i niedaleko obu osad. Kurhany w znacznym stopniu zostały zniszczone wskutek orki i zachowały się tylko jako niskie, kopułkowate nasypy. Kurhanów nie badano, natomiast na obu wymienionych wyżej osadach prowadzono dłuższe lub krótsze prace wykopaliskowe. Obie one były założone na istniejących tu wcześniej osadach lub cmentarzyskach. Bug, jako ważny szlak wodny, skupiał bowiem w ciągu wieków ludność nad swoimi brzegami. Tak więc osadę pochodzącą z VI—VIII wieku na stanowisku Kozarówka poprzedziły: osadą ludności kultury łużyckiej przypadająca na schyłek epoki brązu (około 800 lat p.n.e.), cmentarzysko kultury grobów kloszowych z okresu halsztackiego (około 550—400 lat p.n.e.), i kultury przeworskiej z okresów lateńskiego i wczesno-rzymskiego (około 150 lat p.n.e. — 170 lat n.e.). Z tego widać, że osadnictwo na tym terenie była szczególnie długotrwałe. Natomiast osada z VII—IX wieku na stanowisku Sowa-Kozarówka założona była na wcześniejszej osadzie ludności kultury łużyckiej z okresu brązu (około 1000 lat p.n.e.).

Najwcześniejszym obiektem wczesnośredniowiecznym była osada na stanowisku Kozarówka; Jest to pozostałość wsi słowiańskiej o luźno rozmieszczonych domostwach, wzniesionych na powierzchni ziemi, zapewne w konstrukcji zrębowej. Na założenie tej osady obrano niewielkie wzniesienie zwrócone ku południowi, dobrze nasłonecznione i niezbyt oddalone od wody. Ludność korzystała bowiem ze strumienia płynącego opodal i wpadającego do Bugu. Na osadzie tej prace wykopaliskowe odsłoniły resztki czterech domostw naziemnych, jednak nie współczesnych sobie. Najlepiej zachowany był jeden z domów o wymiarach 400 cm X 260 cm. Piec czy palenisko ogrzewające wnętrze zostały zniszczone orką i w czasie prac wykopaliskowych już ich nie odnaleziono. Szpary między belkami domu wypełniała glina, za czym przemawiały zachowane na jego obrzeżu skupiska tego surowca. We wnętrzu znajdowało się wiele naczyń lepionych w ręku, a tylko zaledwie kilka wskazujących na częściowe ich , obtaczanie na wolnoobrotowym kole garncarskim. Pozostałe domostwa odznaczały się dużymi rozmiarami. Dwa z nich miały piwniczki, z których jedna umieszczona była pod klepiskiem tworzącym podłogę, druga — na zewnątrz  domostwa i przykryta wraz z nim jednym zapewne dachem. Szczególnie ciekawe było czwarte z odsłoniętych domostw, w którym pod podłogą, w niewielkim zagłębieniu, stało małe lepione ręcznie naczynie. Było ono pierwotnie zapewne czymś wypełnione i tworzyło ofiarę zakładzinową. Domostwom towarzyszyły dwa niewielkie budynki gospodarcze o lekkiej konstrukcji ścian i pięć otwartych palenisk  kamiennych,  które były prawdopodobnie, letnimi kuchniami. Na nich to gospodynie w ciepłych dniach gotowały strawę, nie chcąc korzystać z ciasnych i dusznych latem domostw.

Kozarówka. Naczynie ręcznie lepione.

W domostwach   znaleziono   niemal   wyłącznie skorupy z rozbitych naczyń, a tylko bardzo nieliczne przedmioty, jak uszkodzony nożyk, spiralnie skręcony drut brązowy, klamrę do pasa i kółko żelazne. Należy więc sądzić, że ludność porzuciła osadę w pewnym okresie, zabierając ze sobą wszystkie przedmioty, i przeniosła się na inne, dogodniejsze osadniczo miejsce. Co było przyczyną opuszczenia osady, trudno powiedzieć. Być może, przyczynę tę upatrywać należy w wyjałowieniu pól, które zaczęły dawać coraz mniejsze plony. Przenoszenie się ludności z całym swoim dobytkiem skutkiem zmian, które zaszły w glebach uprawnych, lub podniesienia się poziomu wód gruntowych było częstym zjawiskiem we wczesnym średniowieczu. Po opuszczonej osadzie pozostały domostwa i budynki gospodarcze, a z przedmiotów ruchomych, poza nielicznymi zniszczonymi lub zgubionymi, tylko ułamki rozbitych glinianych naczyń. W wypadku danej osady znaleziono ich wiele w resztach domostw, a tylko nieliczne w paleniskach, — kuchniach lub obok nich. I tu w niektórych domostwach były skorupy naczyń lepionych wyłącznie w ręku, w innych lepione i pewna ilość skorup częściowo obtaczanych na wolnoobrotowym kole garncarskim. Natomiast w jednym domostwie i budynku gospodarczym znajdowały się wyłącznie ułamki naczyń częściowo obtaczanych.

Tak więc na podstawie analizy fragmentów ceramiki, jej kształtów, techniki wykonania i rodzaju zdobienia lub jego braku, można sądzić o przynależności czasowej naczyń, a stąd domostw i innych obiektów osady. Najstarsze naczynia to garnki lepione o prymitywnych kształtach, grubych ściankach i z reguły pozbawione ornamentów. Naczynia wyłącznie lepione w ręku znaleziono w dwu obiektach: w domostwie naziemnym z piwniczką usytuowaną poza jego właściwą przestrzenią i w palenisku kamiennym — letniej kuchni. Obiekty te należy uznać za najstarsze na danym stanowisku. W młodszych obiektach znaleziono skorupy naczyń lepionych z niewielką ilością częściowo obtaczanych. Natomiast w małym budynku gospodarczym oraz w domostwie naziemnym z piwniczką leżącą w jego obrębie znajdowały się wyłącznie skorupy naczyń częściowo obtaczanych. Te obiekty należy uznać za najmłodsze na stanowisku Kozarówka. W pozostałych paleniskach brak było zupełnie ułamków ceramiki. Obiekty uznane za najstarsze i nieco od nich młodsze, z nieliczną domieszką skorup już -częściowo obtaczanych i bogato zdobionych, należy datować na wiek VI i VII. Dwa zaś najmłodsze z ceramiką wyłącznie obtaczaną odnieść należy do wieków VII i VIII. Tak więc w długim okresie, na który przypada zbadana część osady na stanowisku Kozarówka wyróżnić można jej część starszą i młodszą. Obiekty starsze były położone w północnej części osady, a młodsze w południowej. Osadnictwo więc posuwało się tu z północy ku południowi, zbliżając się w młodszym okresie jej istnienia bardziej ku brzegom Bugu.